Kiedy listwa zaciskowa sprawdza się lepiej niż pojedyncze złączki w puszce
Listwa zaciskowa sprawdza się lepiej wtedy, gdy w jednym miejscu trzeba połączyć wiele obwodów obok siebie, opisać je i mieć do nich łatwy dostęp, na przykład w szafce sterowniczej, w puszce rozgałęźnej oprawy oświetleniowej albo przy podłączaniu urządzenia. W zwykłej puszce instalacyjnej, gdzie łączy się kilka żył jednego obwodu, wygodniejsze i bezpieczniejsze są pojedyncze złączki wciskane lub dźwigniowe.
Czym jest listwa zaciskowa
Listwa zaciskowa to rząd torów prądowych umieszczonych w jednej obudowie z tworzywa. Każdy tor ma dwa zaciski: z jednej strony podłącza się przewód dochodzący, z drugiej odchodzący. W handlu spotkasz kilka nazw na podobne wyroby, a określenia złączki wielotorowe i listwy zaciskowe bywają używane zamiennie. Popularne złączki wielotorowe ze śrubami można przy tym ciąć na krótsze odcinki, zostawiając tylko potrzebną liczbę torów.
Najważniejsza różnica w stosunku do złączki w puszce polega na tym, że listwa nie łączy wszystkich przewodów ze sobą. Każdy tor jest osobny, więc w jednej listwie można prowadzić fazę, przewód neutralny i ochronny albo kilka różnych obwodów sterowania, o ile listwa ma odpowiednie napięcie znamionowe i odstępy izolacyjne.
Śruba czy sprężyna
Listwy śrubowe są tanie i znane od dziesięcioleci. Przewód dociska śruba przez blaszkę lub bezpośrednio. Wadą jest to, że siła docisku zależy od ręki montera: za słabo dokręcona śruba daje grzejący się styk, a za mocno dokręcona potrafi przeciąć cienki drut lub zmiażdżyć linkę.
W listwach sprężynowych przewód dociska sprężyna o stałej sile. Takie złączki wielobiegunowe są wygodniejsze przy dużej liczbie połączeń i przy urządzeniach, które drgają, bo sprężyna nie luzuje się z czasem tak jak śruba. Linkę zwykle zakłada się po zwolnieniu sprężyny przyciskiem lub wkrętakiem, a drut wciska się bezpośrednio.
Gdzie listwa wygrywa z pojedynczymi złączkami
Listwa ma przewagę wszędzie tam, gdzie liczy się porządek i możliwość późniejszej zmiany. W szafce z automatyką bramy, sterownikiem ogrzewania lub przekaźnikami każdy przewód ma swoje miejsce, numer i opis, więc po latach łatwo znaleźć konkretny obwód. W oprawach oświetleniowych i w puszkach przy urządzeniach, do których przewód przykręca się raz, listwa zapewnia stabilne mocowanie i ogranicza ryzyko wyrwania żyły przy szarpnięciu kablem.
Listwa ułatwia też pomiary i diagnostykę. Odkręcając lub zwalniając jeden tor, odłączasz pojedynczy przewód bez naruszania pozostałych połączeń.
Gdzie lepsze są złączki wciskane
W typowej puszce pod tynkiem łączy się zwykle od dwóch do pięciu żył w jednym punkcie, na przykład przewody fazowe dochodzące do łącznika i do oprawy. Do tego listwa się nie nadaje, bo każdy jej tor łączy tylko dwa przewody, a mostkowanie torów zajmuje dużo miejsca. Tu lepiej sprawdzają się złączki wciskane, w których kilka drutów wsuwa się do jednej obudowy, albo złączki dźwigniowe, gdy w obwodzie jest linka.
Złączki wciskane są przeznaczone przede wszystkim do drutu. Linka wciśnięta bez tulejki może nie trafić pod sprężynę wszystkimi drucikami, dlatego przy przewodach wielodrutowych używa się złączek dźwigniowych albo zaprasowuje tulejki zgodnie z instrukcją producenta.
Jak dobrać listwę do obwodu
- Sprawdź przekrój przewodów, które listwa ma przyjąć. Zakres podany przez producenta, na przykład 0,5-2,5 mm², musi obejmować najgrubszą i najcieńszą żyłę.
- Porównaj prąd znamionowy listwy z zabezpieczeniem obwodu. Listwa do obwodów sterowania nie nadaje się do zasilania grzejnika elektrycznego.
- Zwróć uwagę na napięcie znamionowe i materiał obudowy. W miejscach narażonych na ciepło, na przykład w oprawach, potrzebna jest odporność na wyższą temperaturę.
- Policz tory z zapasem. Jeden lub dwa wolne zaciski przydadzą się przy rozbudowie.
Najczęstsze błędy przy montażu
Pierwszy błąd to zbyt długo odizolowany przewód, którego goła żyła wystaje poza zacisk. W listwie z gęsto rozmieszczonymi torami grozi to zwarciem z sąsiednim przewodem. Długość odizolowania podaje producent, a w przypadku braku danych wystarczy tyle, ile wchodzi pod zacisk.
Drugi błąd to wkładanie dwóch przewodów pod jeden zacisk śrubowy, jeśli producent tego nie dopuszcza. Cieńszy przewód może nie być dociśnięty i z czasem zacznie się grzać. Trzeci to listwa luzem w puszce. Listwa powinna być przymocowana albo unieruchomiona, żeby przewody nie wypychały jej na ścianki obudowy.
Prace przy instalacji elektrycznej wykonuj po wyłączeniu zasilania i sprawdzeniu braku napięcia. Rozbudowę obwodów w budynku powinna wykonywać osoba z uprawnieniami.
Pytania od czytelników
Czy listwę zaciskową można zamknąć w puszce podtynkowej
Można, jeśli puszka ma wystarczającą głębokość, a listwa zmieści się tak, żeby przewody nie były zaginane pod ostrym kątem. W płytkiej puszce zwykle wygodniej i bezpieczniej użyć złączek wciskanych.
Przeczytaj także
Czy do pompy lub sprężarki w warsztacie wystarczy softstart, czy potrzebny jest falownik
Automatyka i smart homeSoftstart łagodzi rozruch silnika, a falownik pozwala dodatkowo zmieniać jego obroty.
Czytanie: 5 min
Jak zamontować czujnik temperatury zewnętrznej do regulatora pogodowego kotła
Czujniki i alarmyRegulator pogodowy dobiera temperaturę wody w grzejnikach do temperatury na zewnątrz.
Czytanie: 5 min
Jak dobrać i zamontować czujnik deszczu do sterownika nawadniania ogrodu
Czujniki i alarmyAutomatyczny system nawadniania potrafi podlewać ogród z zegarmistrzowską precyzją…
Czytanie: 5 min