Jak dobrać i zamontować czujnik deszczu do sterownika nawadniania ogrodu

Automatyczny system nawadniania potrafi podlewać ogród z zegarmistrzowską precyzją, ale bez czujnika deszczu jest bezrefleksyjny. Zraszacze włączają się o zaplanowanej godzinie nawet podczas ulewy albo dzień po obfitym deszczu, gdy ziemia jest jeszcze mokra. To strata wody, wyższe rachunki i rośliny, które w przelanej glebie chorują częściej niż w suchej. Czujnik deszczu to jeden z najtańszych elementów systemu, a jednocześnie taki, który najszybciej się zwraca.

Poniżej wyjaśniamy, jakie są rodzaje czujników, jak dobrać czujnik do sterownika oraz gdzie i jak go zamontować, żeby działał prawidłowo.

Jak działa czujnik deszczu

Czujnik deszczu wstrzymuje lub blokuje cykle podlewania, gdy wykryje opady. W domowych systemach najczęściej spotyka się trzy rozwiązania:

• czujnik z krążkami higroskopijnymi - krążki pęcznieją pod wpływem wody i naciskają mikrowyłącznik, który przerywa obwód zaworów; po wyschnięciu krążki wracają do pierwotnego kształtu i podlewanie zostaje odblokowane,
• czujnik z czaszą zbierającą wodę - reaguje na określoną ilość opadu zebraną w niewielkim pojemniku,
• czujnik elektroniczny lub pogodowy - mierzy opady, a czasem także temperaturę, i przekazuje informację do sterownika przewodowo lub bezprzewodowo.

Najpopularniejsze są czujniki z krążkami higroskopijnymi. Mają regulację progu zadziałania, zwykle przez obrót pierścienia, oraz regulację czasu schnięcia przez zmianę wentylacji krążków. Dzięki temu można dopasować je do rodzaju gleby i roślin.

Jak dobrać czujnik do sterownika

Przed zakupem sprawdź w instrukcji sterownika nawadniania kilka rzeczy:

1. Czy sterownik ma wejście czujnika. Większość nowoczesnych sterowników ma zaciski oznaczone jako SEN, SENS lub RAIN. Wtedy czujnik podłącza się bezpośrednio do nich, a sterownik sam wstrzymuje programy.
2. Typ styku czujnika. Większość czujników ma styk normalnie zamknięty, który otwiera się przy deszczu. Sterownik musi obsługiwać ten typ.
3. Przewodowy czy bezprzewodowy. Czujnik bezprzewodowy ułatwia montaż na dachu lub ogrodzeniu bez prowadzenia kabla, ale wymaga baterii i zasięgu.
4. Zgodność producenta. Niektóre czujniki bezprzewodowe współpracują wyłącznie ze sterownikami tej samej marki.

Jeśli sterownik nie ma wejścia czujnika, czujnik można włączyć szeregowo w przewód wspólny zaworów. Wtedy przy deszczu czujnik przerywa obwód zasilania elektrozaworów, a sterownik formalnie realizuje program, ale woda nie płynie. To rozwiązanie działa, choć jest mniej eleganckie i nie pozwala ręcznie uruchomić podlewania podczas blokady.

Wybierając czujnik, zwróć też uwagę na funkcję ochrony przed mrozem. Część czujników pogodowych blokuje podlewanie także przy temperaturze bliskiej zera, co chroni rury i zraszacze przed zamarzaniem wody wiosną i jesienią, gdy w nocy zdarzają się przymrozki.

Gdzie zamontować czujnik deszczu

Miejsce montażu decyduje o tym, czy czujnik będzie reagował prawidłowo. Najważniejsze zasady:

• czujnik musi być wystawiony na opady z każdej strony, z dala od okapów, drzew i ścian, które mogą go osłaniać,
• nie może znajdować się w zasięgu zraszaczy, bo każdy cykl podlewania sam by się blokował,
• powinien wisieć w miejscu przewiewnym, aby krążki schły w tym samym tempie co gleba,
• montaż na rynnie, krawędzi dachu altany lub słupku ogrodzenia jest zwykle dobrym kompromisem,
• czujnik powinien być dostępny do kontroli i czyszczenia.

Nie montuj czujnika nad kominem, wylotem rekuperacji czy klimatyzatora, bo ciepłe powietrze przyspiesza schnięcie krążków i zaburza działanie.

Podłączenie krok po kroku

1. Odłącz zasilanie sterownika.
2. Jeśli między zaciskami czujnika w sterowniku jest zworka, usuń ją zgodnie z instrukcją.
3. Poprowadź przewód od czujnika do sterownika. Przewód sygnałowy o niskim napięciu można prowadzić razem z przewodami zaworów, ale musi być przeznaczony do pracy na zewnątrz lub w ziemi.
4. Podłącz przewody czujnika do zacisków SEN lub RAIN.
5. Włącz w menu sterownika obsługę czujnika, jeśli jest taka opcja.
6. Przetestuj działanie, polewając czujnik wodą z konewki i uruchamiając ręcznie program. Podlewanie powinno zostać wstrzymane.

Elementy instalacji ogrodowej, od zraszaczy po zawory i złączki, znajdziesz w kategorii technika instalacyjna do ogrodu. Jeśli dopiero planujesz system, zacznij od poradnika jak prawidłowo zaplanować system nawadniania ogrodu, bo czujnik najłatwiej uwzględnić już na etapie projektu.

Czujnik deszczu a czujnik wilgotności gleby

Czujnik deszczu reaguje na opad, ale nie mówi nic o tym, ile wody faktycznie ma gleba. Po krótkiej burzy krążki mogą wyschnąć szybciej niż ziemia pod trawnikiem, a po kilku dniach upału ziemia może być sucha mimo niedawnego deszczu. Dlatego w większych ogrodach coraz częściej stosuje się dodatkowo czujniki wilgotności gleby umieszczane w strefie korzeni. Sterownik uruchamia wtedy podlewanie tylko wtedy, gdy wilgotność spadnie poniżej ustalonego progu. Oba czujniki dobrze się uzupełniają: czujnik deszczu natychmiast wstrzymuje podlewanie podczas opadów, a czujnik wilgotności dba o to, by rośliny nie dostawały wody bez potrzeby. Przy zakupie sprawdź, czy sterownik ma wystarczającą liczbę wejść lub obsługuje czujniki bezprzewodowe.

Regulacja i konserwacja

Po kilku tygodniach pracy warto ocenić, czy czujnik reaguje odpowiednio. Jeśli blokuje podlewanie po lekkiej mżawce, zwiększ próg zadziałania. Jeśli trawnik jest wyraźnie mokry, a system i tak się włącza, zmniejsz go. Przy glebach piaszczystych, które szybko przesychają, krążki powinny schnąć szybciej, przy glebach gliniastych wolniej.

Raz w sezonie oczyść czujnik z kurzu, pajęczyn i liści, które mogą zatrzymywać wodę i wydłużać blokadę. Przed zimą wiele czujników warto zdemontować lub przynajmniej sprawdzić, czy nie są uszkodzone przez mróz. Gdy system mimo sprawnego czujnika działa nieprawidłowo, przyczyny warto szukać w zaworach i sterowniku, o czym piszemy w tekście diagnoza i naprawa problemów z systemem automatycznego nawadniania.